Cấp độ nói: 말투

Giai đoạn 1 · 합쇼체 (Trang trọng) 합쇼체

Tổng quan về các cấp độ kính ngữ tiếng Hàn 높임말 개요

Tiếng Hàn có một hệ thống cấp độ kính ngữ (높임말) quyết định mức độ trang trọng hay lịch sự trong lời nói của bạn. Cấp độ bạn chọn phụ thuộc vào mối quan hệ xã hội, tuổi tác, cấp bậc và ngữ cảnh của cuộc trò chuyện. Ba cấp độ bạn gặp nhiều nhất là: 합쇼체 (kính ngữ trang trọng, dùng trong thuyết trình, quân đội và dịch vụ khách hàng), 해요체 (lịch sự hằng ngày, mặc định cho người lớn nói với những người quen không thân), và 반말 (nói thân mật, dùng với bạn thân và người nhỏ tuổi hơn). Dùng sai cấp độ có thể bị coi là bất lịch sự, lạnh lùng hoặc quá suồng sã.

합쇼체 — Ngữ vực trang trọng 합쇼체

합쇼체 là cấp độ kính ngữ trang trọng cao nhất trong tiếng Hàn. Nó được dùng trong bản tin truyền hình, mệnh lệnh quân đội, thuyết trình trang trọng, lời nói của nhân viên khách sạn/hàng không và dịch vụ khách hàng. Đuôi động từ đổi thành -ㅂ니다 / -습니다 cho câu trần thuật và -ㅂ니까? / -습니까? cho câu hỏi. Từ vựng cũng thay đổi — 밥 (cơm) thành 식사, 있어요 thành 있습니다. Cấp độ này thể hiện sự tôn trọng và chuyên nghiệp tối đa.

Từ và cụm từ

Kiểm tra hiểu biết

Bạn là nhân viên khách sạn đang thông báo với khách. Bạn dùng dạng nào của động từ 있다?

Đáp án: 있습니다 (있어 · 있습니다 · 있어요 · 있다)

Đuôi động từ 합쇼체 (-ㅂ니다/-습니다) -ㅂ니다/-습니다

Dấu hiệu đặc trưng của 합쇼체 là đuôi -ㅂ니다 / -습니다. Dùng -ㅂ니다 sau gốc động từ kết thúc bằng nguyên âm: 가다 → 갑니다 (Tôi đi). Dùng -습니다 sau gốc kết thúc bằng phụ âm: 먹다 → 먹습니다 (Tôi ăn). Với câu hỏi, đuôi đổi thành -ㅂ니까? / -습니까?: 가다 → 갑니까? (Bạn đi à?). Lưu ý phát âm: 갑니다 được đọc là [감니다] do đồng hóa âm mũi.

Từ và cụm từ

Giai đoạn 2 · 해요체 (Lịch sự) 해요체

해요체 — Lời nói lịch sự hằng ngày 해요체

해요체 là cấp độ kính ngữ bạn sẽ dùng nhiều nhất trong đời sống tiếng Hàn hằng ngày. Nó đủ lịch sự với người lạ và người quen nhưng đủ ấm áp để nghe tự nhiên. Đuôi -아요 / -어요 / -해요 được thêm vào gốc động từ. 해요체 được dùng trong cửa hàng, với đồng nghiệp không quá thân, với người lớn bạn gặp lần đầu, và trong hầu hết tương tác giữa người học và người bản xứ. Đây là mức 'lịch sự mặc định' của tiếng Hàn.

Từ và cụm từ

Kiểm tra hiểu biết

Một đồng nghiệp không thân hỏi bạn ăn trưa món gì. Bạn dùng dạng nào của 먹다?

Đáp án: 먹어요 (먹습니다 · 먹어요 · 먹어 · 먹는다)

Mẫu -아요 / -어요 -아요/-어요 패턴

Quy tắc đuôi 해요체: thêm -아요 nếu nguyên âm cuối của gốc là ㅏ hoặc ㅗ (nguyên âm sáng), và thêm -어요 cho các nguyên âm khác. Động từ 하다 dùng -해요 thay thế. Ví dụ: 가다 → 가 + 아요 = 가요 (rút gọn). 먹다 → 먹 + 어요 = 먹어요. 공부하다 → 공부해요. Trong thực tế, 아/어 thường rút gọn với nguyên âm cuối của gốc: 가 + 아요 → 가요, 오 + 아요 → 와요.

Từ và cụm từ

Kiểm tra hiểu biết

오다 ở 해요체 (lịch sự hằng ngày) là…

Đáp án: 와요 (오아요 · 옵니다 · 와요 · 와)

Giai đoạn 3 · 반말 (Thân mật) 반말

반말 — Lời nói thân mật 반말

반말 (ban-mal, nghĩa đen là 'nửa lời') là ngữ vực thân mật dùng giữa bạn thân cùng độ tuổi, với người nhỏ tuổi hơn và trong gia đình. Nó bỏ -요 khỏi đuôi 해요체: 가요 → 가, 먹어요 → 먹어, 좋아요 → 좋아. 반말 có thể nghe bất lịch sự nếu dùng với người lớn tuổi hơn hoặc người lạ — hãy luôn bắt đầu bằng 해요체 và chỉ chuyển sang 반말 nếu người kia chủ động hoặc gợi ý rõ ràng. Trong K-drama, việc nhân vật chuyển từ 해요체 sang 반말 báo hiệu một sự thay đổi lớn về mức độ thân thiết.

Từ và cụm từ

Kiểm tra hiểu biết

Bạn tình cờ gặp một người bạn thân cùng tuổi. Bạn chào thế nào?

Đáp án: 안녕 (안녕하세요 · 안녕하십니까 · 안녕 · 반갑습니다)

Khi nào dùng 반말 (và khi nào KHÔNG) 반말 사용 규칙

Dùng 반말 với: bạn thân cùng độ tuổi, em ruột nhỏ tuổi hơn, học sinh nhỏ tuổi hơn, hoặc trẻ em. ĐỪNG dùng 반말 với: người lạ, bất kỳ ai lớn tuổi hơn bạn, sếp hay giáo viên của bạn, nhân viên phục vụ, hoặc người bạn vừa gặp (dù họ có vẻ trạc tuổi). Lỗi nhiều người học tiếng Hàn mắc phải là cho rằng vì ai đó thân thiện nên 반말 là phù hợp. Sự thân thiện và việc được phép dùng cấp độ kính ngữ là hai chuyện riêng — hãy luôn chờ một tín hiệu.

Kiểm tra hiểu biết

Bạn đang nói chuyện với một người lạ trạc tuổi bạn trên phố. Bạn nên dùng cấp độ nào?

Đáp án: 해요체 (반말 · 합쇼체 · 해요체)

Giai đoạn 4 · Chọn cấp độ nói 레벨 선택

문어체 — Văn phong viết/trang trọng 문어체

문어체 (mun-eo-che, 'văn phong ngôn ngữ viết') được dùng trong văn bản trang trọng — bài báo khoa học, bài báo tin tức, văn bản pháp lý và văn học. Đuôi động từ là -다 (thể trần thuật thường: -ㄴ다/-는다 với động từ): 간다, 먹는다, 했다. Nó nghe thiếu tự nhiên trong hội thoại nói nhưng xuất hiện khắp nơi trong tiếng Hàn viết. Người học gặp điều này khi đọc văn bản tiếng Hàn và có thể thắc mắc vì sao nó khác với những gì được dạy — đó là vì sách giáo khoa dạy các ngữ vực nói, còn việc đọc đòi hỏi nhận ra 문어체.

Từ và cụm từ

Bảng so sánh các cấp độ kính ngữ 높임말 비교표

Đây là cách cùng một ý xuất hiện qua các cấp độ kính ngữ. 'Tôi ăn': 먹습니다 (trang trọng 합쇼체) → 먹어요 (lịch sự 해요체) → 먹어 (thân mật 반말) → 먹는다 (văn viết 문어체). 'Cảm ơn': 감사합니다 (trang trọng) → 감사해요 (lịch sự) → 고마워 (thân mật). 'Tôi đi': 갑니다 (trang trọng) → 가요 (lịch sự) → 가 (thân mật) → 간다 (văn viết). Nhận ra những mẫu này sẽ giúp bạn xác định người nói đang dùng cấp độ nào khi bạn xem phim Hàn hoặc nghe người bản xứ nói.

Kiểm tra hiểu biết

Bạn cảm ơn tổng giám đốc công ty trong một bữa tối trang trọng. Bạn dùng dạng nào?

Đáp án: 감사합니다 (고마워 · 감사해요 · 감사합니다 · 고맙다)

Trong một buổi phỏng vấn xin việc ở Hàn Quốc, bạn nên dùng cấp độ kính ngữ nào?

Đáp án: 합쇼체 (반말 · 해요체 · 합쇼체 · 문어체)

Trộn lẫn các cấp độ kính ngữ — một lỗi thường gặp 높임말 혼용 주의

Một trong những lỗi phổ biến nhất của người học là trộn lẫn các cấp độ kính ngữ — dùng 먹어요 (해요체) ở câu này và 먹습니다 (합쇼체) ở câu tiếp theo. Người bản xứ nhận ra điều này ngay lập tức. Nó nghe như trộn lẫn trang trọng và thân mật trong cùng một hơi thở. Hãy chọn một cấp độ cho cuộc trò chuyện và giữ nguyên nó. Ngoại lệ duy nhất là chuyển đổi có chủ ý vì hiệu quả tu từ (như một email công việc mở đầu trang trọng và kết thúc ấm áp), nhưng ngay cả điều này cũng theo những mẫu rõ ràng.

Những gì bạn đã học

Speech Levels Complete! — 높임말 완료!

Bạn đã làm chủ hệ thống cấp độ kính ngữ tiếng Hàn — 합쇼체 trang trọng, 해요체 hằng ngày, 반말 thân mật và 문어체 văn viết. Giờ bạn đã đủ khả năng đọc các tình huống xã hội và nói ở đúng cấp độ.